10/16/2017

Cando o Miño é o Mississipi

--> -->
          
               Espartero dixo que Barcelona había que bombardeala cada 50 anos para mantela á raia. Hoxe, os bombardeos fanse —como mostrou Grecia— co BCE e as empresas a fuxir no seu acubillo. Galicia, en cambio, non precisa ser bombardeada nin con metralla nin co fascismo financeiro. A Galicia cáelle, en prazos moito máis curtos que os 50 anos de Espartero, un "desastre natural", "un erro froito da mala sorte", "un produto de individuos illados e transtornados", nos que os nosos compatriotas comproban como o Estado (e considero a Xunta de Feijóo coma unha simple sucursal do Estado) desaparece.

            Dos innúmeros naufraxios de petroleiros, onde aínda temos nas retinas as imaxes da xente do común a limpar chapapote coas mans mentres o zombie que hoxe goberna España farfullaba parvadas sobre plastilina. Pasando polo "accidente" do Alvia, provocado, como todos e todas sabemos, por querer coarnos un falso tren de alta velocidade de xeito chusqueiro e sen o equipamento de seguridade preciso. Ata a apocalipse desta noite, onde volvemos ver á xente de a pé —como aqueles veciños do Valo de Manselle de Anxo Angueira que, coa súa colaboración e sen axuda de ninguén, construían un valado comunal— safando, como podían, con caldeiros e potas, para que as súas casas, rúas e parques non fosen calcinadas.

            Onte Vigo, a cidade máis grande de Galicia e unha área metropolitana de máis de 500.000 persoas, era un caos onde só a xente do común puña orde, non quero nin pensar como estarán, desta hora, os centos de aldeíñas, moitas habitadas só por anciáns, despois de que as lapas, coma os vampiros do Zeca, o comeran tudo.

            A cuestión é que, deixando de lado o innegable dos efectos do cambio climático no sur de Galicia (produto, por suposto, dun capitalismo depredador e irracional), e deixando fóra outros lumes acontecidos onte nas zonas das montañas orientais galegas (onde certas prácticas gandeiras de queima de pastos poidan contribuír ao lume), o certo é que a apocalipse que viviu o sur de Pontevedra e o norte de Portugal teñen unha orixe bastante localizable: o modelo forestal. Un modelo que provoca a desaparición do agro (un agro vivo é o mellor remedio contra o lume), un modelo que promove que reine a lei da selva, nunca mellor dito, no que se refire á ordenación do territorio e un modelo que se basea no monocultivo de especies pirófitas coma é o eucalipto. Este modelo está ao servizo da pasteira ENCE, unha industria de enclave, non transformadora, que foi colocada no lugar privilexiado da ría de Pontevedra onde se atopa por Franco e que, coma bo produto do Réxime do 78 (e o mesmo que outros produtos similares coma o Pazo de Meirás), os "demócratas" que asumiron a bendita Transición (co sindicato Comisións Obreiras incluído) non se atreveron a tocar. O consello de administración de ENCE é paradigmático. Unha restra de apelidos de fóra de Galicia, unha ex ministra do PP, un ex conselleiro do PP, ambos, ironicamente, ocupando as carteiras de medio ambiente..., o que se di un modelo industrial propio dunha colonia. O último atropelo do caso ENCE, e que lle custou ao zombie da Moncloa que farfulla cousas pola tele, ser nomeado persoa non grata na cidade de Pontevedra (na que o azar lle concedeu o privilexio de nacer) consistiu en prorrogar, cun goberno en funcións, o tempo de permanencia da pasteira na súa ubicación por outros 60 anos.

            Onte evidenciouse, unha vez máis, que nas institucións galegas só hai monicreques mediocres e que a vida das persoas importa tan pouco que a CRTVG, medio de servizo público que pagamos todos e todas, se dedicaba a emitir fútbol e bufonadas mentres o país era devastado.

            O irresponsable que nos goberna deixou caer onte que a culpa do acontecido no sur de Pontevedra era a ineficacia de Portugal na loita cos seus lumes. É unha mágoa que Feijóo sempre olle para Portugal coas gafas do supremacismo. O lume salvaxe que hai meses azotou o país irmán, en especial á localidade de Pedrógão Grande, levando tamén vidas humanas, serviu para que nese país se debatese, politicamente (e non penalmente), sobre a cuestión do lume, dando como resultado unha lei que limita a expansión do eucalipto en terras portuguesas. Poucos días despois, liamos a nova de que Navigator, un xigante da produción de papel radicado en Portugal, estudaba mudarse a Galicia despois de que o país luso comezase a coller o touro da eucaliptización polos cornos. E tamén, poucos días despois de Pedrógao o propio Feijóo negaba, de novo apelando ao supremacismo (nós estamos mellor preparados que os portugueses...), que algo semellante puidese acontecer en Galicia. Todo un profeta.

            Nas súas viaxes por Cuba e Estados Unidos, Castelao produciu uns debuxos preciosos onde retrataba a vida dos negros naquelas terras. Nun deses debuxos, o rianxeiro presenta a un home negro e máis a un galego dándose a man, un enfronte do outro. O diálogo adxunto ao debuxo dicía: El NEGRITO: ¿Hermanos? GALLEGO: Los trabajadores siempre somos hermanos. Non é baladí esta identificación do galego co negro. De feito, o máis parecido á Galicia de onte que se me vén á cabeza é a Nova Orleans do Katrina. As autoridades de alá tamén botaban a culpa, ao día seguinte, a cuestións naturais inabordables, así coma á acción de individuos illados dedicados á pillaxe. Porén, non era difícil deducir que ese Estado, de maioría negra, fóra abandonado á súa sorte por unhas autoridades ás que lle dába igual o que lle acontecese á poboación.
            Velaí, de xeito sucinto, o que, unha vez máis, experimentamos onte, compatriotas galegos e galegas: somos cidadáns de segunda e o Miño é o noso Mississipi.

9/25/2017

8 cousiñas a propósito dun artigo de Álvarez Junco.

O historiador José Álvarez Junco —a quen hai tempo, por certo, lle lin un libro excelente titulado Mater dolorosa. La idea de España en el siglo XIX que ben deberían ler os que falan dos 500 anos de historia de España— publica no diario El País o artigo "Democracia y nación". Un texto que me serviu para remoer algunhas ideas que enumero a seguir:

1. O artigo é tautolóxico. Remata caendo no que denuncia: asume a existencia dun demos a priori español que, na tesitura política actual, ten que sentarse a falar e negociar entre si. É un pouco a postura de Unidos Podemos, quen tamén son incapaces, como lle recordaba Ramón Grosfoguel a Monedero neste vídeo, de imaxinar que o demos España poida ser cuestionado, de aí que a idea de plurinacionalidade que propoñen é, en realidade, un refrito do Estado das autonomías onde a nación España concede a autonomía ás demais, en lugar de propor unha idea de España que sexa froito da libre decisión de cada unha das nacións de federalizarse, confederalizarse ou constituírse en Estado independente.
2. Esa incapacidade para non ver que se está a partir dun demos a priori non discutible politicamente (pero que unha e outra vez é discutido desde as "periferias" ao longo da historia de España), é o ángulo morto desde o cal o nacionalismo español é incapaz de verse a si mesmo. É o momento en que os nacionalistas españois conciben o nacionalismo como se fose a halitose: algo que sempre lle sucede ao outro.
3. Álvarez Junco recorre a un dos tópicos habituais. Fala de como os nacionalistas cataláns apelarían á unidade da nación catalá se, por exemplo, en Tarragona, se cuestionase o demos catalán. O pequeno problema é que isto é un contrafáctico. Algo que, se ben podería ocorrer, nunca ocorreu. Non polo menos de xeito continuado e con entidade relevante ao longo da historia e, desde logo, non no presente. Se algún día ocorrese, naturalmente, os nacionalistas cataláns deberían abordar ese problema democraticamente.
4. A diferenza do que lle sucede co demos español, si hai posicionamentos —desde a esquerda española realmente soberanista— capaces de argumentar sobre a inexistencia do demos europeo. Fronte esta visión, os europeístas consideran que ese demos, se non existe, si ten unha base histórica e que, co proxecto da UE, estaría camiño de forxarse definitivamente, polo que o demos español (e o grego como vimos recentemente) debería sacrificar a súa soberanía por un fin pretendidamente superior. Aí, o ángulo morto desaparece, e os soberanistas españois son quen de percibir con claridade a súa propia existencia e tamén perciben como o fin pretendidamente superior europeo non ten porque selo teleoloxicamente se para iso substrae a soberanía do demos español. Con esta operación de toma de consciencia, estes españois soberanistas, descubren, vaia por deus, que a eles tamén lles cheira o alento.
5. Álvarez Junco contrapón os "sentimentos vs. o racional". Os primeiros non serían materia política, senón que se tratan de materia puramente subxectiva. En cambio, a negociación do racional-español —dentro do a priori chamado demos español (este, naturalmente, alleo a calquera tipo de sentimentalismo e froito, non sabemos ben, se dun plan racional divino) sería o abordable politicamente.
6. Nós cremos que España é un estado-nación falido. A revolución liberal española foi incapaz (afortunadamente) de transformar a campesiños en cidadáns homoxéneos culturalmente. Para máis INRI, á par desa incapacidade, xurdiron, no s. XIX, outros proxectos nacionalizadores alternativos ao español: velaí os Rexurdimentos, Renaixenças etc.
7. Historicamente, o Estado español foi capeando o seu carácter falido, que recurrentemente agroma, mediante a violencia. É o que no fondo quería dicir Ortega y Gasset con aquilo de que o problema catalán non ten solución, e que a un só lle quedaría convivir con el resignadamente. Se cadra por iso, finalmente, Ortega —o liberal, republicano e europeísta  recuperado na Transición polo intelectual colectivo chamado El País e polos socioliberais do PSOE— acabou apoiando o golpe de Franco: a saída violenta para atallar as reivindicacións do Movemento Democrático (no sentido de Arthur Rosenberg) que tomaba forma tanto a través do movemento obreiro coma dos distintos proxectos nacionais que ameazaban con chegar a bo fin durante a II República.
8. No panorama político das esquerdas españolas actuais, canda a esquerda nacionalista española incapaz de verse no espello (ou pouco honesta para recoñecelo), agromou unha esquerda que poderiamos calificar de "cosmopolita abstracta" e antiestatalista —as autodenominadas "cidades rebeldes" cando se poñen estupendas e "cidades do cambio" cando se poñen "responsables", como entes universalistas suspendidos, maxicamente, no aire. Deixemos aparte que este novo municipalismo, na dialéctica nacional que marca a politica española unha e outra vez, cumpre o mesmo cometido que o tradicional municipalismo do PSOE: apoiar implicitamente o proxecto nacional xa constituído como Estado. Preguntémonos por que a posición deste cosmopolitismo abstracto de tipo negriano é absurda e idealista: Porque é imposible que haxa democracia sen previamente definir un demos. E definir un demos é, sempre e inevitablemente, definir un Estado, sexa cal sexa a dimensión territorial deste.